437 - 446 రాధాస్వామి శబ్దాల వివరణ 14 - 02 -2026
రాధాస్వామి మతానికి (Radhasoami Faith) చెందిన ఈ భజన చాలా లోతైన ఆధ్యాత్మిక అర్థాన్ని కలిగి ఉంది. సద్గురువును ఆశ్రయించినప్పుడు ఒక సాధకుడికి కలిగే ఆనందాన్ని, మార్పును ఈ కీర్తన వివరిస్తుంది.
దీని భావం
పల్లవి: రాధాस्वामी सत चित आनन्द मूरत ॥ తాత్పర్యం: రాధాస్వామి ప్రభువు సత్యము (నిత్యమైనవాడు), చిత్తు (జ్ఞాన స్వరూపుడు), మరియు ఆనంద స్వరూపుడు (సచ్చిదానంద మూర్తి). ఆయన రూపమే పరమానందానికి నిలయం.
మొదటి చరణం: जा दिन गुरु पद सीस झुकाया, समझा आया शुभ महूरत ॥ తాత్పర్యం: ఏ రోజైతే నేను నా సద్గురువు పాదాల చెంత తల వంచి శరణు కోరానో, ఆ రోజే నా జీవితంలో నిజమైన 'శుభ ముహూర్తం' అని నాకు అర్థమైంది. గురుకృప లభించిన క్షణమే అత్యంత పవిత్రమైన సమయం.
రెండవ చరణం: सत भी पाया चित भी पाया, देखी आनन्द वाली मूरत ॥ తాత్పర్యం: గురువును ఆశ్రయించడం వల్ల నాకు సత్యమైన జ్ఞానం లభించింది, చైతన్యం కలిగింది. ఆ పరమానంద భరితమైన గురు రూపాన్ని నా అంతరాత్మలో దర్శించుకున్నాను.
మూడవ చరణం: गुरु भक्ति का दीवा वाला, प्रेम प्रीति की बाती पूरत ॥ తాత్పర్యం: నా హృదయంలో గురు భక్తి అనే దీపాన్ని వెలిగించాను. ఆ దీపంలో 'ప్రేమ, అనురాగం' అనే వత్తులను వేసి, భక్తి భావంతో నింపాను. (అంటే బాహ్య దీపాలు కాకుండా, అంతరంగంలో ప్రేమతో కూడిన భక్తిని పెంచుకున్నాను).
నాలుగవ చరణం: कर्म धर्म संयम जप तप की, मुझको अब नहीं रही जरूरत ॥ తాత్పర్యం: ఒక్కసారి గురు భక్తి లభించాక, నాకు వెలుపల చేసే కర్మకాండలు, కఠినమైన నియమాలు, జపాలు లేదా తపస్సులతో పనిలేదు. గురు శరణాగతి ముందు ఇవన్నీ చిన్నవిగా అయిపోయాయి.
విశేషం: ఇక్కడ కర్మలను వదిలేయమని అర్థం కాదు, గురు భక్తి అన్నిటికంటే శ్రేష్టమైనదని, అది ఉంటే మిగిలినవన్నీ దానంతటవే సిద్ధిస్తాయని భావం.
ఐదవ చరణం: राधास्वामी मौज दिखाई, मिट गई मन की सभी कदूरत ॥ తాత్పర్యం: రాధాస్వామి దయామయుడై తన లీలను (మౌజ్) చూపించారు. ఆయన కృప వల్ల నా మనసులో ఉన్న మలినాలు, అశాంతి, ద్వేషం వంటి కల్మషాలన్నీ (कदूरत) పూర్తిగా తొలగిపోయాయి.
438
ముఖ్య విశేషం:
ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా 'శరణాగతి' గురించి చెప్పారు. బాహ్యమైన పూజలు, కఠిన తపస్సుల కంటే సద్గురువు పట్ల చూపే ప్రేమ, నిష్కల్మషమైన భక్తి మనిషిని త్వరగా ముక్తి వైపు నడిపిస్తాయని ఈ పాట సారాంశం.
ఈ రాధాస్వామి కీర్తన గురువు పట్ల కృతజ్ఞతను మరియు అచంచలమైన విశ్వాసాన్ని చాటిచెబుతోంది. దీని ప్రతి చరణం యొక్క భావం ఇక్కడ ఉంది:
పల్లవి: कैसे गुरु के मैं गुन गाउँ ॥ తాత్పర్యం: నా సద్గురువు యొక్క గుణగణాలను నేను ఎలా వర్ణించగలను? (ఆయన దయ అంత గొప్పది, దానిని కొలవడానికి మాటలు సరిపోవు అని భావం).
మొదటి చరణం: जग के आस फन्द सब काटे, ऐसी दया पर बलि बलि जाऊँ ॥ తాత్పర్యం: ఈ ప్రపంచం పట్ల నాకు ఉన్న ఆశలు, బంధనాలు అనే ఉచ్చులన్నింటినీ గురువు తన జ్ఞానంతో తెంచివేశారు. నాపై ఆయన చూపిన అపారమైన దయకు నేను సర్వస్వం అర్పించుకుంటున్నాను.
రెండవ చరణం: बिपत पड़ी रक्षा गुरु पाई, अब क्यों दूजा देव मनाऊँ ॥ తాత్పర్యం: నాకు ఆపదలు ఎదురైనప్పుడు, కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు నన్ను గురువే కాపాడారు. నన్ను రక్షించే నా గురువు నా చెంత ఉండగా, ఇక వేరే దైవాలను వేడుకోవాల్సిన అవసరం నాకేముంది? (గురువే సర్వస్వం అనే భావం).
మూడవ చరణం: नाम दान दे किया निहाला, अब नहीं जग की आस बढ़ाऊँ ॥ తాత్పర్యం: గురువు నాకు 'నామ దానాన్ని' (మంత్రాన్ని) ప్రసాదించి నా జన్మను ధన్యం చేశారు. ఆ ఆధ్యాత్మిక సంపద దొరికిన తర్వాత, ఇక ఈ వెలితి లేని లోక ఆశల వైపు నా మనసును మళ్లించను.
నాలుగవ చరణం: पकड़ी बांह दया से मेरी, चरन कमल लग नित लपटाऊँ ॥ తాత్పర్యం: గురువు దయతో నా చేయి పట్టుకొని నన్ను దరిచేర్చుకున్నారు. నేను ఎల్లప్పుడూ ఆయన పద్మాల్లాంటి పాదాలనే ఆశ్రయించి ఉంటాను.
ఐదవ చరణం: राधास्वामी दीन दयाला, तुम्हरी दया पार भव जाऊँ ॥ తాత్పర్యం: దీనజన రక్షకుడైన ఓ రాధాస్వామి ప్రభువా! కేవలం మీ దయ వల్ల మాత్రమే నేను ఈ సంసార సాగరాన్ని (భవ సాగరాన్ని) దాటగలను.
విశేషం:
ఈ కీర్తనలో 'అనన్య భక్తి' కనిపిస్తుంది. అంటే ప్రపంచం మీద ఆశలు వదిలేసి, కేవలం గురువు మీదే పూర్తి భారం వేయడం. గురువు కేవలం మార్గదర్శి మాత్రమే కాదు, కష్టాల్లో ఆదుకునే దైవం కూడా అని ఈ పాట నొక్కి చెబుతోంది.
439
రాధాస్వామి మతంలోని ఈ కీర్తన (439) అత్యంత నిగూఢమైన 'సురత్ శబ్ద యోగ' రహస్యాలను, అంతరంగ సాధనను ఒక అందమైన వర్షర్తువు వర్ణన ద్వారా వివరిస్తుంది. ఇక్కడ 'వర్షం' అంటే భక్తి రసం, 'గగనం' అంటే మన లోపల ఉండే ఆకాశం (చిదాకాశం).
దీని భావం మరియు విశేషాలు
పల్లవి: बरसे गगन बदरिया रसीले ॥ తాత్పర్యం: నా అంతరంగ ఆకాశంలో భక్తి రసంతో నిండిన మేఘాలు కురుస్తున్నాయి. (సాధనలో పక్వానికి వచ్చినప్పుడు కలిగే ఆనంద స్థితి ఇది).
మొదటి చరణం: श्याम कुञ्ज में बिजली चमके, ठहरे नाहिं नजरिया रसीले ॥ తాత్పర్యం: ఆ శ్యామ కుంజంలో (అంతరంగంలోని దివ్య స్థానంలో) మెరుపులు మెరుస్తున్నాయి. ఆ ప్రకాశం ఎంత తీక్షణంగా ఉందంటే, నా కళ్లు (దృష్టి) అక్కడ నిలవడం లేదు. అంతటి దివ్య కాంతిని నేను దర్శిస్తున్నాను.
రెండవ చరణం: जोत निरंजन श्याम घटा में, सूझे कैसे डगरिया रसीले ॥ తాత్పర్యం: ఆ కారుమబ్బుల వంటి శ్యామ ఘటంలో 'జ్యోతి నిరంజన్' (మొదటి ఆత్మీయ మండలం) వెలుగుతోంది. ఆ వెలుగులో అసలైన ఆధ్యాత్మిక మార్గం (డగరియా) నాకు స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
మూడవ చరణం: त्रिकुटी सुन्न भँवर को निरखा, नहीं यह तेरी नगरिया रसीले ॥ తాత్పర్యం: త్రికుటి, సున్న, మరియు భంవర్ గుఫా వంటి ఉన్నత ఆధ్యాత్మిక మండలాలను నేను చూశాను. ఓ మనసా! ఇది నీవు ఉండే లౌకిక నగరం కాదు, ఇది పరమాత్మ నివాసం. (సాధకుడు ఒక్కో మెట్టు ఎదుగుతూ పైకి వెళ్లడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది).
నాలుగవ చరణం: पन्थ में आई हूँ आसा लेकर, पहुँचुँ सत की सिजरिया रसीले ॥ తాత్పర్యం: నేను ఎన్నో ఆశలతో ఈ భక్తి మార్గంలోకి వచ్చాను. నా లక్ష్యం ఒక్కటే—ఆ సత్యపురుషుని (పరమాత్మ) పాదాల చెంతకు, సత్యలోకానికి చేరుకోవడం.
ఐదవ చరణం: अमृत बून्द प्रेम से भरदे, सुरत निरत की गगरिया रसीले ॥ తాత్పర్యం: ఓ ప్రభువా! నా 'సురత్' మరియు 'నిరత్' (ఆత్మ యొక్క శ్రవణ, దర్శన శక్తులు) అనే కుండను నీ ప్రేమ అనే అమృత బిందువులతో నింపేయి.
ఆరవ చరణం: प्रीति की धार बहादे प्यारे, भीजे तन की चुनरिया रसीले॥ తాత్పర్యం: నాపై నీ ప్రేమ ధారను కురిపించు. ఆ ప్రేమ వర్షంలో నా దేహం, నా ప్రాణం పూర్తిగా తడిసి ముద్దవ్వాలి. (అంటే భగవంతుని ప్రేమలో పూర్తిగా తన్మయం అయిపోవాలని కోరిక).
ఏడవ చరణం: राधास्वामी तेरी खातिर, माया काल से झगरिया रसीले॥ తాత్పర్యం: ఓ రాధాస్వామి దయాళూ! కేవలం నిన్ను చేరుకోవడం కోసమే, నేను ఈ మాయతో మరియు కాలంతో (మృత్యువు/సమయం) పోరాడుతున్నాను. నీ సహాయంతో వీటిని దాటి నీ వద్దకు వస్తాను.
విశేషం:
ఈ కీర్తనలో వాడిన పదాలు (త్రికుటి, సున్న, భంవర్) రాధాస్వామి సాధనలో ఉండే వివిధ ఉన్నత భూమికలను సూచిస్తాయి. ఇది కేవలం ఒక పాట మాత్రమే కాదు, ఒక సాధకుడు తన ఆత్మను మాయా ప్రపంచం నుండి విడిపించుకొని పరమాత్మలో ఎలా లీనం చేయాలనుకుంటున్నాడో తెలిపే ప్రార్థన.
గమనిక: ఇక్కడ 'రసీలే' అనే పదాన్ని ప్రతి చరణం చివర వాడటం వల్ల ఈ పాటలో ఒక రకమైన మాధుర్యం, ఆర్తి ధ్వనిస్తుంది.
440
ఈ రాధాస్వామి కీర్తన (440) ఒక అద్భుతమైన రూపకం (Metaphor). ఇక్కడ 'మనసు'ని ఒక 'చీర'తో పోల్చారు. సంసారంలో ఉండి మలినమైపోయిన మనసును గురువు ఎలా శుద్ధి చేస్తారో ఈ పాటలో చాలా చక్కగా వివరించారు.
దీని భావం
పల్లవి: रंगदे मन की साड़ी रंगीले ॥ తాత్పర్యం: ఓ రంగులు అద్దేవాడా (ఓ సద్గురువా)! నా మనసు అనే చీరకు నీ భక్తి అనే రంగును అద్దుము. నా అంతరంగాన్ని నీ ప్రేమతో నింపేయి.
మొదటి చరణం: जनम जनम की मैली साड़ी, मैल बोझ से भारी रंगीले ॥ తాత్పర్యం: ఈ మనసు అనే చీర ఎన్నో జన్మల నుండి మురికి పట్టి ఉంది. పాపపు పనుల వల్ల, వాసనల వల్ల ఆ మురికి (మాలిన్యం) పేరుకుపోయి, ఇప్పుడు అది మోయలేనంత బరువుగా తయారైంది.
రెండవ చరణం: काम क्रोध कीचड़ में लतपत, होगई फूहड़ नारी रंगीले ॥ తాత్పర్యం: కామ క్రోధాలు అనే బురదలో ఈ చీర పూర్తిగా తడిసిపోయింది. దీనివల్ల నేను (జీవాత్మ) వివేకం కోల్పోయిన ఒక అజ్ఞానిలా, అసహ్యంగా తయారయ్యాను.
మూడవ చరణం: सतसंग शिला ज्ञान का साबुन, मलमल धो साड़ी कारी रंगीले॥ తాత్పర్యం: ఇప్పుడు ఈ మురికి వదలాలంటే... 'సత్సంగం' అనే బండరాయిపై, 'జ్ఞానం' అనే సబ్బును పూసి, నా మనసు అనే నల్లని (మురికి పట్టిన) చీరను రుద్ది రుద్ది ఉతకాలి. అప్పుడే అది శుభ్రపడుతుంది.
నాలుగవ చరణం: प्रेम का रंग सुहाना लगादे, अब न फिरूँ मारी मारी रंगीले ॥ తాత్పర్యం: అలా ఉతికిన నా మనసుకి నీ 'ప్రేమ' అనే అందమైన రంగును అద్దుము. నీ ప్రేమ రంగు నాకు తోడైతే, ఇక నేను ఈ లోకంలో పిచ్చిదానిలా (శాంతి కోసం) ఇటు అటు తిరగాల్సిన అవసరం ఉండదు.
ఐదవ చరణం: राधास्वामी प्रीतम अंग लगाले, तेरी हो जाऊँ प्यारी रंगीले॥ తాత్పర్యం: ఓ నా ప్రియతమ రాధాస్వామి ప్రభువా! నన్ను నీలో లీనం చేసుకో (నీ అంగమున చేర్చుకో). నేను పూర్తిగా నీకే అంకితమై, నీకు అత్యంత ప్రియమైన దానిగా మారిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
విశేషం:
ఈ కీర్తనలో ఆధ్యాత్మిక సాధనను చాలా సామాన్యమైన ఉదాహరణతో చెప్పారు:
మురికి: మనం చేసే తప్పులు, కోరికలు.
సబ్బు: గురువు ఇచ్చే జ్ఞానం.
బండరాయి: సత్సంగం (మంచి వారితో గడపడం).
రంగు: భగవంతుని పట్ల కలిగే అచంచలమైన ప్రేమ.
మనసు శుద్ధి అయితేనే భగవంతుడు మనల్ని స్వీకరిస్తాడని ఈ పాటలోని అంతరార్థం.
441
ఈ రాధాస్వామి కీర్తన (441) ఒక సాధకుడి ఆర్తిని (తీవ్రమైన కోరికను) తెలుపుతోంది. భగవంతుని దర్శనం కోసం తపించే ఒక భక్తుడు తన అంతరంగ స్థితిని, బాధను గురువుకు ఎలా విన్నవించుకుంటున్నాడో ఈ పాటలో చూడవచ్చు.
దీని ప్రతి చరణం భావం
పల్లవి: छबि अद्भुत दिखलादे छबीले ॥ తాత్పర్యం: ఓ అత్యంత సుందరుడైన నా గురుదేవా (ఛబీలే)! నీ ఆ అద్భుతమైన దివ్య స్వరూపాన్ని (ఛబి) నాకు చూపించు. నా కళ్లకు నీ దర్శన భాగ్యాన్ని ప్రసాదించు.
మొదటి చరణం: मैं प्यासी तेरे दर्शन जल की, अमृत बून्द पिलादे छबीले । తాత్పర్యం: నీ దర్శనం అనే నీటి కోసం నేను దాహంతో అలమటిస్తున్నాను. ఆ అమృతపు బిందువును నాపై కురిపించి, నా తపనను తీర్చుము.
రెండవ చరణం: मन बुध्दि की सुकड़ी कली को, हँसी खुशी से खिलादे छबीले । తాత్పర్యం: అజ్ఞానంతో, సంకుచితత్వంతో ముడుచుకుపోయిన నా 'మనస్సు, బుద్ధి' అనే పూలమొగ్గలను... నీ దయతో, సంతోషంతో వికసింపజేయుము (అంటే జ్ఞానోదయం కలిగించుము).
మూడవ చరణం: बिरह के काँटे से फटा कलेजा, भक्ति टाँका सिलादे छबीले । తాత్పర్యం: నీ ఎడబాటు (విరహం) అనే ముళ్ల వల్ల నా హృదయం ముక్కలైపోయింది. ఇప్పుడు ఆ గాయాలకు 'భక్తి' అనే దారంతో కుట్టు వేసి (టాంకా) నన్ను బాగు చేయుము.
నాలుగవ చరణం: काल करम माया की मारी, अपनी दया से जिलादे छबीले । తాత్పర్యం: కాలము, కర్మ మరియు మాయ అనే దెబ్బలకు తట్టుకోలేక నేను జీవచ్ఛవంలా మారాను. నీ దయ అనే ప్రాణవాయువును అందించి నన్ను మళ్ళీ బతికించు (ఆధ్యాత్మికంగా ఉజ్జీవింపజేయు).
ఐదవ చరణం: राधास्वामी सतगुरु दाता, प्रेम की दात दिला दे छबीले ॥ తాత్పర్యం: సర్వస్వాన్ని ఇచ్చే దాతవైన ఓ రాధాस्वामी సద్గురు దేవా! నాకు 'ప్రేమ' అనే గొప్ప వరమును (దాత) ప్రసాదించుము. నీ భక్తిలో నన్ను ఓలలాడించుము.
విశేషం:
ఈ కీర్తనలో 'భక్తి టాంకా' (భక్తి అనే కుట్టు) అనే పదం చాలా గొప్పది. లోకంలో మనుషులు ఇచ్చే గాయాలకు మందు లేదు, కానీ గురువు ఇచ్చే భక్తి ఆ గాయాలను మాయం చేస్తుందని దీని అర్థం.
442
ఈ రాధాస్వామి కీర్తన (442)లో ఆత్మను ఒక 'వస్త్రం'గా (చూనరీ/ఓణి), సద్గురువును ఒక 'రంగ్రేజ్' (బట్టలకు రంగులు అద్దేవాడు)గా పోల్చారు. మనసును మాయా మాలిన్యాల నుండి తీసి, దైవప్రేమ అనే రంగులో ఎలా ముంచాలో ఈ పాటలో అద్భుతంగా వివరించారు.
దీని భావం
పల్లవి: रंग दे चूनर मोरी रंगरेजवा ॥ తాత్పర్యం: ఓ రంగులు అద్దే నా గురుదేవా! నా ఈ ఆత్మ అనే వస్త్రాన్ని (చూనరీ) నీ భక్తి రంగుతో నింపేయి.
మొదటి చరణం: शब्द सुरत का ताना बाना, सुरत चूनर मोरी कोरी रंगरेजवा ॥ తాత్పర్యం: నా ఈ వస్త్రం 'శబ్దము' మరియు 'సురత్' (ఆత్మ చైతన్యం) అనే అల్లికలతో (తానా-బానా) తయారైంది. కానీ ప్రస్తుతం అది ఏ రంగు లేని తెల్లని కోరా వస్త్రంలా ఉంది. దానికి నీ దివ్యమైన రంగును అద్దుము.
రెండవ చరణం: चुन्नट देदे गोट लगादे, करा दे शब्द की डोरी रंगरेजवा ॥ తాత్పర్యం: దీనికి అందమైన మడతలు (చున్నట్), అంచులు (గోట్) కుట్టి అలంకరించు. దీనికి 'శబ్దము' (నామ స్మరణ) అనే దారాన్ని జోడించుము. (అంటే నా సాధనను పరిపూర్ణం చేయమని అర్థం).
మూడవ చరణం: पैय्याँ परूँगी गुन मानूँगी, अस्तुति करूँगी तोरी रंगरेजवा ॥ తాత్పర్యం: నీవు గనుక నా ఆత్మను శుద్ధి చేసి రంగు అద్దితే, నేను నీ పాదాలకు నమస్కరిస్తాను. నీ గుణాలను గానం చేస్తూ, ఎల్లప్పుడూ నిన్ను స్తుతిస్తూ ఉంటాను.
నాలుగవ చరణం: प्रीत के कुंड प्रेम रंग भरकर, बोर के दे झकझोरी रंगरेजवा ॥ తాత్పర్యం: 'ప్రీతి' అనే కుండలో 'ప్రేమ' అనే రంగును నింపి, ఆ రంగులో నా మనసును బాగా ముంచి (బార్ కే), గట్టిగా విదిలించి రంగు అద్దేలా చేయుము. (అంటే భక్తి నా అణువణువునా నిండాలని భావం).
ఐదవ చరణం: ठुमक ठुमक पिया के घर जाऊँ,माया काल की चोरी रंगरेजवा ॥ తాత్పర్యం: మాయ మరియు కాలము అనే దొంగల కళ్లు గప్పి, నా ప్రియుడైన పరమాత్మ ఇంటికి నేను ఎంతో సంతోషంగా నృత్యం చేస్తూ (ఠుమక్ ఠుమక్) వెళ్తాను.
ఆరవ చరణం: ऐसी सजीली चूनर निकसे, कोई करे न ठिठोली रंगरेजवा ॥ తాత్పర్యం: నా ఆత్మ వస్త్రం అంత అందంగా తయారవ్వాలి. అది చూసి లోకంలో ఎవరూ నన్ను చూసి హేళన (ఠిఠోలీ) చేయకూడదు. అంటే నా భక్తి అంత పవిత్రంగా ఉండాలి.
ఏడవ చరణం: पहर ओढ़ राधास्वामी रिझाऊँ, खेलूँ भक्ति की होरी रंगरेजवा ॥ తాత్పర్యం: ఆ అందమైన భక్తి వస్త్రాన్ని ధరించి, నా ప్రభువైన రాధాస్వామిని మెప్పిస్తాను. ఆనందంగా ఆయనతో 'భక్తి హోలీ' ఆడుతాను.
విశేషం:
ఈ కీర్తనలో 'రంగ్రేజ్' (రంగులు అద్దేవాడు) అనే పదం చాలా ముఖ్యం. బట్టలకు రంగు వేసేవాడు మొదట మురికిని వదిలించి, ఆపై రంగులో ముంచుతాడు. అలాగే సద్గురువు కూడా మనలోని కర్మలను తొలగించి, ప్రేమ అనే రంగును మనకు అద్దుతారు. చివరిలో ఉండే 'బిన్తీ' (వినతి) అనేది భక్తుడి వినయాన్ని సూచిస్తుంది.
443
ఈ రాధాస్వామి ప్రార్థన (443) ఒక సాధకుడు తన మనసు ఏ విధంగా ఉండాలి అని కోరుకుంటున్నాడో తెలిపే 'నిష్కామ భక్తి' సందేశం. ఇందులో బాహ్యమైన కోరికలు వదిలేసి, అంతరంగ శుద్ధిని కోరుకునే ఆవేదన కనిపిస్తుంది.
దీని భావం
మొదటి చరణం: न मन में हो भव भय, न आशा किसी की । न चिन्ता न दुविधा, न त्रासा किसी की ॥ తాత్పర్యం: నా మనసులో ఈ సంసారం (లోకం) పట్ల భయం ఉండకూడదు, ఎవరి మీద ఎలాంటి ఆశలు ఉండకూడదు. నాకు ఏ చింతలు, సందేహాలు (దువిధా) ఉండకూడదు. ఎవరి వల్ల కూడా నాకు భయం (త్రాస) కలగకూడదు.
రెండవ చరణం: न अभिमान मद मान, का भाव भावे । न व्देष ईर्षा मेरे, चित को सతాवे ॥ తాత్పర్యం: నాలో అహంకారం (అభిమాన్), గర్వం (మద్), గౌరవం కావాలనే కోరికలు కలగకూడదు. అలాగే ద్వేషం, అసూయ వంటి మలినాలు నా చిత్తాన్ని (మనసును) ఎప్పుడూ వేధించకూడదు.
మూడవ చరణం: कमल पद की लूँ, छाँह में नित बसेरा । मेरे मन के भीतर, रहे तेरा डेरा ॥ తాత్పర్యం: ఓ ప్రభువా! ఎల్లప్పుడూ నీ పద్మాల్లాంటి పాదాల నీడలోనే నేను నివసించాలి. నా మనసు లోపల ఎప్పుడూ నీవే నివాసం (డేరా) ఉండాలి.
నాలుగవ చరణం: भजन ध्यान सुमिरन, करूँ चलते फिरते । चलूँ पन्थ पर तेरे, मैं गिरते पड़ते ॥ తాత్పర్యం: నేను నడుస్తున్నా, తిరుగుతున్నా.. ప్రతి క్షణం నీ భజన, ధ్యానం, స్మరణ చేస్తూనే ఉండాలి. ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా, ఎన్నిసార్లు కింద పడినా (తడబడ్డా).. మళ్ళీ లేచి నీవు చూపిన భక్తి మార్గంలోనే నడవాలి.
ఐదవ చరణం: कहूँ राधास्वामी, सुनूँ राधास्वामी । लिखूँ राधास्वामी, गुनूँ राधास्वामी ॥ తాత్పర్యం: నా నోటితో 'రాధాस्वामी' అని పలకాలి, నా చెవులతో 'రాధాस्वामी' నామాన్నే వినాలి. నేను రాసే ప్రతి అక్షరం 'రాధాस्वामी' కావాలి, నేను ఆలోచించే ప్రతి ఆలోచన నీ గురించే అయి ఉండాలి. (అంటే త్రికరణ శుద్ధిగా నీ నామస్మరణలో ఉండాలని భావం).
విశేషం:
ఈ కీర్తన చివర 'ప్రార్థన' అని ఉంది. ఇది ఒక సాధకుడి దైనందిన జీవితంలో ఉండవలసిన క్రమశిక్షణను తెలుపుతుంది. భగవంతుని మీద భారం వేసి, అరిషడ్వర్గాలను (కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలను) ఎలా జయించాలో ఈ ప్రార్థన మనకు నేర్పుతుంది.
ముఖ్య గమనిక: "గిర్తే పడ్తే" (పడి లేస్తూ) అనే పదం ద్వారా.. సాధనలో తప్పులు దొర్లినా, పట్టు వదలకుండా గురువును ఆశ్రయించి ముందుకు సాగాలనే సంకల్పం కనిపిస్తుంది.
444
ఈ రాధాస్వామి కీర్తన (444) సద్గురువు ఈ లోకానికి ఎందుకు వస్తారు, ఆయన చేసే ఉపకారం ఎలాంటిది అనే విషయాన్ని అద్భుతంగా వివరిస్తుంది. ఇది గురువు పట్ల కృతజ్ఞతను చాటే 'మంగళ కీర్తన'.
దీని భావం
మొదటి చరణం: साज मंगल साज आये, जगत गुरु दातार । भक्त काज समाज साजी, धन्य पतित उधार ॥ తాత్పర్యం: జగద్గురువు, సర్వస్వం ఇచ్చే దాత అయిన ప్రభువు మంగళకరమైన అలంకారంతో (అవతారంతో) ఈ లోకానికి వచ్చారు. భక్తుల కష్టాలను తీర్చడానికి ఆయన ఒక భక్త సమాజాన్ని నిర్మించారు. పాపులను సైతం ఉద్ధరించే (పతిత ఉద్ధార్) ఆయన దయ ధన్యమైనది.
రెండవ చరణం: शब्द नाव चढ़ाये जन को, किया भव जल पार । दीन हीन अधीन की सुध, लीन कृपा धार ॥ తాత్పర్యం: ఆయన భక్తులను 'శబ్దము' (నామము) అనే పడవ ఎక్కించి, ఈ సంసార సాగరాన్ని దాటించారు. దీనులు, అశక్తులు, తనను ఆశ్రయించిన వారిని తన కృపా ధారతో అక్కున చేర్చుకొని వారి బాగోగులు చూసుకున్నారు.
మూడవ చరణం: भक्ति भाव की रीति निर्मल, जाने क्या संसार । आप सतगुरु ने सिखाई, धार सन्तु अवतार ॥ తాత్పర్యం: నిర్మలమైన భక్తి భావం అంటే ఏమిటో ఈ లోకానికి తెలియదు. సద్గురువు స్వయంగా ఒక సంతుని రూపంలో (మనుష్య రూపంలో) అవతరించి, ఆ భక్తి మార్గాన్ని మనకు నేర్పించారు.
నాలుగవ చరణం: नाथ बिनती सुनो मेरी, तुम हो परम दयार । जो न पकड़ो बाँह को तुम, बूढूँ काली धार ॥ తాత్పర్యం: ఓ నాథా! నా విన్నపాన్ని ఆలకించు, నీవు పరమ దయాళువువు. నీవు గనుక నా చేయి పట్టుకోకపోతే, నేను ఈ మాయ అనే నల్లని ప్రవాహంలో (కాళీ ధార్) మునిగిపోతాను.
ఐదవ చరణం: सर्व समरथ साईयाँ, दुख बिपत मेटनहार । राधास्वामी कृपा सागर, तुम मेरे रखवार ॥ తాత్పర్యం: నీవు సర్వ సమర్థుడవైన ప్రభువువు, నా దుఃఖాలను, ఆపదలను రూపుమాపే శక్తి నీది. ఓ రాధాస్వామి! నీవు కృపా సాగరుడవు, నీవే నా రక్షకుడివి.
విశేషం:
ఈ కీర్తనలో 'శబ్ద నావ్' (శబ్దము అనే పడవ) అనే పదం చాలా ముఖ్యం. రాధాస్వామి మతంలో 'శబ్దం' (అంతర ధ్వని) ద్వారానే ఆత్మ ఉన్నత లోకాలకు చేరుకుంటుందని నమ్ముతారు. గురువు చేయి పట్టుకోకపోతే మాయా ప్రపంచం అనే ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతామనే హెచ్చరిక, భయం ఈ పాటలో కనిపిస్తాయి.
445
ఈ రాధాస్వామి కీర్తన (445) అత్యంత ఉన్నతమైన 'ఆత్మ సాక్షాత్కార' స్థితిని వివరిస్తుంది. ఒక సాధకుడు గురుకృపతో మాయా లోకాలను దాటి, తన నిజ స్వరూపాన్ని (ఆత్మను) తెలుసుకున్నప్పుడు కలిగే అనుభూతి ఇది. ఇది ఎనిమిదవ ధున్ (ఆరవ కమలం దాటిన స్థితి) లోని పరమార్థాన్ని చెబుతుంది.
దీని భావం :
మొదటి భాగం: శరణాగతి भरोसा तेरा है तेरी आस मन में । लगा रहता हूँ तेरे सुमिरन भजन में ॥ यही है जतन और यही काम मेरा । जपा करता हूँ रात दिन नाम तेरा ॥ తాత్పర్యం: నా మనసులో నీపైనే పూర్తి భరోసా, ఆశ ఉన్నాయి. ఎల్లప్పుడూ నీ స్మరణలో, భజనలోనే నిమగ్నమై ఉంటాను. నా ఏకైక ప్రయత్నం, నా ఏకైక పని నీ నామాన్ని రాత్రింబగళ్లు జపించడమే.
రెండవ భాగం: మానసిక ప్రశాంతత तेरी मौज में रह के निस दिन सुखी हूँ। नहीं भय न चिंता न जग से दुखी हूँ ॥ खुली आँख से तेरा दर्शन जो पाया। मिटे सहज में मान मद मोह माया ॥ తాత్పర్యం: నీ ఇష్టానుసారం (మౌజ్) జీవిస్తూ నేను ఎంతో సుఖంగా ఉన్నాను. నాకు ఏ భయం, చింత లేదు, ఈ లోకపు కష్టాలు నన్ను బాధించవు. కళ్లు తెరిచి (జాగృత అవస్థలో) నీ దర్శనం పొందిన క్షణం నుండి నాలోని అహంకారం, మోహం, మాయ అన్నీ వాటంతట అవే తొలగిపోయాయి.
మూడవ భాగం: బాహ్య వేషధారణల అతీతం न जोगी न साधु न ज्ञानी बना मैं । न भोगी असाधु न मानी बना मैं ॥ जो था पहले अब भी वही रूप मेरा । न व्यापा मुझे काल का हेरा फेरा ॥ తాత్పర్యం: నేను బాహ్యంగా జోగిని కాలేదు, సాధువునో లేక గొప్ప జ్ఞానినో కాలేదు. అలాగే నేను భోగిని కాదు, అసాధువుని కాదు. నా సహజ రూపం ఏదో అలాగే ఉన్నాను. కాలచక్రం యొక్క మార్పులు (పుట్టుక, చావు) నన్ను ఏమీ చేయలేవు.
నాలుగవ భాగం: ద్వంద్వాల రహిత స్థితి न जागा न सोया ने सुषुप्ति में आया । न आसा निरासा के भय ने सताया ॥ न दौड़ा न बैठा न लेटा कभी मैं। न माता पिता और न बेटा कभी मैं ॥ తాత్పర్యం: నేను మెలకువ, నిద్ర, సుషుప్తి (గాఢ నిద్ర) అనే అవస్థలకు అతీతుడిని అయ్యాను. ఆశ, నిరాశలు నన్ను వేధించవు. నేను పరుగు తీయడం లేదు, కూర్చోవడం లేదు. నేను ఎవరికీ తండ్రిని కాను, కొడుకును కాను. (అంటే ఆత్మకు శారీరక బంధాలు లేవని భావం).
ఐదవ భాగం: కర్మ బంధ విముక్తి नहीं ब्रह्म माया का है व्दन्द मुझको । न उलझा सका कर्म का फन्द मुझको ॥ सहज रूप है और सहज कर्म बानी । सहज में सहज की सहज हो निशानी ॥ తాత్పర్యం: బ్రహ్మము-మాయ అనే ద్వంద్వం నాకు లేదు. కర్మల ఉచ్చు నన్ను బంధించలేదు. అంతా సహజంగా జరుగుతోంది. నా రూపం, నా మాట, నా పని అన్నీ ఆ పరమాత్మలో సహజంగా లీనమైపోయాయి.
ఆరవ భాగం: ఆధ్యాత్మిక మండలాల ప్రయాణం सहसदल अनेक और त्रिकुटी की त्रिपुटी । दशा व्दौत की सुन्न में भी न प्रगटी ॥ महासुन्न अव्दौत का भाव छूटा । भँवर में नहीं काल माया ने लूटा ॥ తాత్పర్యం: సహస్రదళ కమలం, త్రికుటి, సున్న (శూన్య మండలం) వంటి ఉన్నత స్థానాలను దాటాను. అక్కడ ద్వైత భావం (నేను వేరు, దైవం వేరు అనే భావం) నశించింది. మహాసున్నలో అద్వైత భావం కూడా దాటిపోయాను. 'భంవర్ గుఫా'లో కాలమాయలు నన్ను అడ్డుకోలేకపోయాయి.
ఏడవ భాగం: పరమ పద ప్రాప్తి अलख हूँ अगम हूँ अनामी बना हूँ । कहूँ कैसे कैसा कहाँ और क्या हूँ ॥ गुरु राधास्वामी ने आकर चिताया। मेरा रूप मुझको सहज में लखाया ॥ తాత్పర్యం: ఇప్పుడు నేను అలఖ్, అగమ్, అనామీ (నామ రూపాలు లేని అత్యున్నత స్థితి) లో ఉన్నాను. నేను ఎవరిని? ఎక్కడ ఉన్నాను? అనేది మాటల్లో చెప్పలేను. గురు రాధాస్వామి స్వయంగా వచ్చి నన్ను మేల్కొలిపారు. నా నిజ స్వరూపాన్ని నాకు చాలా సులభంగా చూపించారు.
విశేషం:
ఈ కీర్తన రాధాస్వామి మతంలోని పరమ లక్ష్యాన్ని తెలుపుతుంది. సాధారణ భక్తితో మొదలైన ప్రయాణం (437 కీర్తనలో చూసినట్లు), ఇక్కడ 445వ కీర్తన నాటికి 'అనామీ' (సత్యలోకానికి కూడా పైన ఉండే స్థితి) లో ముగుస్తుంది. ఇక్కడ సాధకుడు "నేను ఫలానా" అనే అహంకారాన్ని పూర్తిగా వదిలేసి, దైవంలో కలిసిపోయిన స్థితిని వర్ణించారు.
446
ఈ రాధాస్వామి కీర్తన (446) భగవంతుని యొక్క సర్వవ్యాప్త స్థితిని (Omnipresence) వివరిస్తుంది. సృష్టిలోని ప్రతి అణువులోనూ, ప్రతి రూపంలోనూ ఆ పరమాత్మయే ఉన్నాడని, ఆ సత్యాన్ని గురువు ఎలా వెల్లడి చేశారో ఈ కీర్తనలో చూడవచ్చు.
దీని భావం
మొదటి చరణం: जहाँ आँख खोली वहीं तुझको पाया ॥ कहीं ज्योति था तू कहीं था तू छाया ॥ తాత్పర్యం: నేను ఎక్కడ కళ్లు తెరచి చూసినా, అక్కడ నీవే కనిపిస్తున్నావు. ఒకచోట నీవు ప్రకాశవంతమైన జ్యోతివి, మరొకచోట నీవే నీడవు (ఛాయ). అంటే వెలుగు, చీకటి రెండూ నీ రూపాలే.
రెండవ చరణం: कमल है कमल का बना रूप तुझसे ॥ हुआ भँवरा और बास तू लेने आया ॥ తాత్పర్యం: తామర పువ్వు నీ రూపమే, ఆ పువ్వు తయారైంది నీ వల్లే. మళ్ళీ ఆ పువ్వులోని సువాసనను ఆస్వాదించడానికి తుమ్మెద (భ్రమరం) రూపంలో వచ్చింది కూడా నీవే. (సృష్టి, సృష్టికర్త, అనుభవించేవాడు అంతా నీవే అని భావం).
మూడవ చరణం: पवन है अकास आग मिट्टी है पानी ॥ तू सब कुछ है और सब में है छाया ॥ తాత్పర్యం: గాలి, ఆకాశం, అగ్ని, మట్టి మరియు నీరు (పంచభూతాలు) అన్నీ నీవే. నీవే ఈ విశ్వమంతా నిండి ఉన్నావు, ప్రతి వస్తువులోనూ నీ ప్రతిబింబం (ఛాయ) ఉంది.
నాలుగవ చరణం: कहीं होके परगट दिया सबको दर्शन ॥ कहीं छुपगया छुपके छबि को छुपाया ॥ తాత్పర్యం: కొన్ని చోట్ల నీవు బహిర్గతమై అందరికీ దర్శనమిస్తావు. మరికొన్ని చోట్ల నీ దివ్య రూపం ఎవరికీ కనిపించకుండా రహస్యంగా దాగి ఉంటావు.
ఐదవ చరణం: छुपा आग के रूप चकमक में बैठा । हरी मेंहदी में लाली का रंग लाया ॥ తాత్పర్యం: చకుముకి రాతిలో అగ్ని రూపంలో దాగి ఉన్నావు. గోరింటాకు బయటికి ఆకుపచ్చగా ఉన్నా, లోపల ఎరుపు రంగును దాచుకున్నట్లుగా... ఈ సృష్టిలో నీవు అంతర్లీనంగా ఉన్నావు.
ఆరవ చరణం: जिधर देखता हूँ तुझे देखता हूँ। मेरी दृष्टी में आप तू ब्रह्म माया ॥ తాత్పర్యం: ఇప్పుడు నా దృష్టి ఎటు మళ్లినా నీవే కనిపిస్తున్నావు. నా కళ్లకు బ్రహ్మము (పరమాత్మ) మరియు మాయ (ప్రకృతి) రెండూ నీ రూపాలుగానే కనిపిస్తున్నాయి. (అద్వైత స్థితి).
ఏడవ చరణం: दया राधास्वामी की मुझ पर हुई अब । परम सन्त औतार धरकर चिताया ॥ తాత్పర్యం: రాధాస్వామి ప్రభువు నాపై అపారమైన దయ చూపారు. ఆయన స్వయంగా ఒక 'పరమ సంతు' (గురువు) రూపంలో అవతరించి వచ్చి, నిద్రపోతున్న నన్ను మేల్కొలిపి (చితాయా) ఈ సత్యాన్ని బోధించారు.
విశేషం:
ఈ కీర్తనలో 'గోరింటాకు' మరియు 'చకుముకి రాయి' ఉదాహరణలు చాలా గొప్పవి. గోరింటాకును రుబ్బితే గానీ ఎరుపు రంగు రాదు, రాయిని రాయికి కొడితే గానీ అగ్ని రాదు. అలాగే మన హృదయంలో ఉన్న పరమాత్మను చూడాలంటే 'సద్గురువు' అనే సాధన అవసరమని దీని అర్థం.
మొత్తంగా ఈ కీర్తన "సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మ" (అంతా దైవమే) అనే సందేశాన్ని ఇస్తుంది.
No comments:
Post a Comment